Janubiy Koreyadagi har 9 nafar xalqaro talabadan biri viza muddatini o‘tkazib yuborish yoki ruxsat etilmagan joylarda ishlash tufayli noqonuniy migrantga aylangan.
Gangneung-Wonju Milliy universiteti dotsenti Kim Gyu-chan hisobotiga ko‘ra, 2024-yilda universitet yoki til kurslarida o‘qish uchun Koreyaga kelgan 34 267 kishi viza muddatini o‘tkazib yuborgan yoki ruxsat etilmagan darajada ishlagan. Bu ko‘rsatkich 2014-yildagi raqamdan (6 782 kishi) besh baravar ko‘pdir.
Viza turlari bo‘yicha statistika
Adliya vazirligi ma’lumotlariga tayanib, universitet dotsenti Kim Gyu-chan quyidagi raqamlarni keltirdi:
-
9 580 nafar talaba D-2 (akademik ta’lim) vizasiga ega bo‘lgan;
-
24 687 nafar talaba D-4 (til o‘rganuvchi) vizasiga ega bo‘lgan.
Noqonuniy maqomdagi talabalar ulushi 2014-yildagi 7,8 foizdan 2022-yilda 15,7 foizga ko‘tarilgan, so‘ngra 2023 va 2024-yillarda biroz pasayib, 11,6 foizni tashkil etgan.
Tadqiqot xalqaro talabalarga nisbatan yondashuvdagi asosiy kamchilikni — ta’lim, bandlik va uzoq muddatli yashash o‘rtasidagi uzilishni ochib bergan.
“Amaldagi tizim xorijiy talabalarni uzoq muddatli rezidentlar sifatida emas, balki mehnat bozoridagi vaqtinchalik bo‘shliqlarni to‘ldiruvchi kuch sifatida ko‘radi. Bu tafovut muqarrar ravishda hujjatsiz holatlar sonining oshishiga olib kelishini qo‘shimcha qiladi”, — deydi universitet dotsenti.
Millatlar bo‘yicha ko‘rsatkichlar
Viza qoidalarini buzganlar orasida vyetnamlik talabalar eng katta ulushga ega:
-
D-2 vizasi bo‘yicha: Vyetnam (69,7%), O‘zbekiston (13%), Mo‘g‘uliston (6,9%) va Xitoy (3,4%).
-
D-4 vizasi bo‘yicha: Vyetnamliklar ulushi yanada yuqori — 88,9%.
Shuningdek, o‘zbekistonlik talabalarning D-2 vizasi bo‘yicha noqonuniy holatlarda ikkinchi o‘rinda turishi aniqlangan.
Sobiq D-2 vizasi egalari orasida ruxsatsiz holatga tushib qolgan vyetnamlik talabalar ulushi 2014-yildagi 1,51 foizdan 2024-yilda 69,7 foizgacha keskin oshgan. Xuddi shu davrda sobiq D-4 vizasi egalari orasida bu ko‘rsatkich 13,4 foizdan 88,9 foizgacha ko‘tarilgan.
Ta’kidlanishicha, E-7 vizasi uchun talab qilinadigan minimal ish haqi chegarasi ko‘pincha kichik va o‘rta korxonalardagi o‘rtacha maoshdan yuqori. Bu, ayniqsa, gumanitar fanlar bitiruvchilari uchun katta to‘siq bo‘lib, ularni tirikchilik qilish uchun noqonuniy ishlashga majbur qiladi.
Taklif etilayotgan yechimlar
Dotsent Kim hukumatni Germaniya va Yaponiya kabi davlatlar tajribasidan foydalanishga chaqirdi. U quyidagi chora-tadbirlarni taklif qildi:
-
Adliya va Ta’lim vazirliklari hamda universitetlar ma’lumotlarini bog‘lovchi yagona raqamli platforma yaratish.
-
Xalqaro talabalar uchun maxsus karyerani qo‘llab-quvvatlash markazlarini tashkil etish.
-
Mahalliy korxonalar bilan muvaffaqiyatli hamkorlik qilgan universitetlarga imtiyozlar berish.
Avvalroq, Ta’limxabarlari.uz sayti muxbiri Janubiy Koreyada tahsil olayotgan o‘zbekistonlik talaba bilan suhbatini chiqarilgan edi.
