20 mart — Xalqaro baxt kuni arafasida e’lon qilingan yangi hisobotda mamlakatlarning hayotdan qoniqish darajasi baholanib, global reyting shakllantirildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, qator davlatlar yetakchilikni saqlab qolgan bo‘lsa, ayrim mamlakatlarda aholi farovonligi ko‘rsatkichlarida o‘zgarishlar kuzatilgan.
2026-yilgi Jahonning eng baxtli davlatlari hisoboti e’lon qilindi. Hisobotga ko‘ra, Oʻzbekiston bu yil global reytingda 53-o‘rinni egalladi. Mutaxassislar mamlakat aholisi hayotdan qoniqish darajasini 10 ballik tizimda 6,283 ball bilan baholagan.
Mazkur hisobot Oksford universiteti qoshidagi farovonlikni o‘rganish markazi tomonidan Gallup hamda Birlashgan Millatlar Tashkiloti bilan hamkorlikda tayyorlanadi.
Tadqiqot 140 dan ortiq mamlakat va hududlarda o‘tkazilgan so‘rovnomalarga asoslanib, qariyb 100 ming nafar respondentni qamrab olgan. Ishtirokchilar o‘z hayotini Cantril Ladder shkalasi orqali baholaydi — bunda 10 ball eng yaxshi hayot, 0 ball esa eng past darajani anglatadi. Reytingni shakllantirishda daromad darajasi, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, erkinlik, korrupsiya haqidagi tasavvurlar va umr davomiyligi kabi omillar ham hisobga olingan.
Hisobot tahlillari shuni ko‘rsatadiki, baxt darajasi yuqori bo‘lgan davlatlarda ta’lim tizimi ham rivojlangan va o‘quvchiga yo‘naltirilgan bo‘ladi. Bunday mamlakatlarda:
- o‘quvchilar mustaqil fikrlashga o‘rgatiladi;
- baholash tizimi bosim emas, rivojlanishga xizmat qiladi;
- maktablarda psixologik muhit barqaror va qo‘llab-quvvatlovchi hisoblanadi.
Shuningdek, ta’lim jarayonida “soft skills” — muloqot, hamkorlik va muammolarni hal qilish ko‘nikmalariga katta e’tibor qaratiladi. Bu esa yoshlarning nafaqat bilim darajasini, balki hayotdan qoniqishini ham oshiradi.
MDH davlatlari orasida yetakchi o‘rinni Qozogʻiston egallab, 33-pog‘onaga ko‘tarilgan. Qolgan davlatlar quyidagicha joylashdi:
- Qirgʻiziston — 66-o‘rin
- Moldova — 77-o‘rin
- Rossiya — 79-o‘rin
- Tojikiston — 88-o‘rin
- Armaniston — 89-o‘rin
- Ozarbayjon — 102-o‘rin
Global reytingda Finlyandiya yana bir bor yetakchilikni qo‘lga kiritdi. Kuchli beshlikdan, shuningdek, Islandiya, Daniya, Kosta-Rika va Shvetsiya joy oldi.
Hisobotda yoshlar farovonligiga raqamli texnologiyalar ta’siri ham alohida qayd etilgan. Internetdan bilim olish, muloqot va ijodiy faoliyat uchun foydalanish ijobiy samara beradi. Biroq ijtimoiy tarmoqlardan ortiqcha va maqsadsiz foydalanish yoshlarning ruhiy holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu sababli ta’lim tizimida raqamli madaniyat va media savodxonlikni rivojlantirish dolzarb vazifa sifatida ko‘rilmoqda.
Mutaxassislar ta’kidlashicha, bugungi kunda eng katta muammolardan biri — ijtimoiy aloqalarning sustlashuvi. Masalan, so‘nggi yillarda dunyo bo‘yicha yoshlarning sezilarli qismi o‘zini qo‘llab-quvvatlaydigan yaqin inson yo‘qligini bildirgan. Bu holat bevosita insonning baxt darajasiga ta’sir qiluvchi omillardan biri sifatida qayd etilgan.
Yana bir muhim jihat — kundalik ijtimoiy odatlar. Tadqiqotlarga ko‘ra, yolg‘iz ovqatlanadigan insonlarda hayotdan qoniqish darajasi pastroq bo‘lib, ijtimoiy muhitda muntazam muloqot qiladiganlarda bu ko‘rsatkich yuqoriroq ekani aniqlangan.
Hisobot natijalari shuni ko‘rsatadiki, jamiyatdagi baxt darajasi ta’lim sifati bilan ham chambarchas bog‘liq. Insonparvar, erkin va qo‘llab-quvvatlovchi ta’lim muhiti nafaqat bilimli, balki baxtli avlodni shakllantirishda ham muhim omil hisoblanadi.
