Alibaba kompaniyasi “ZeroSearch” nomli yangi tizimni taqdim etdi — bu tizim katta til modellari (LLM)ga tashqi qidiruv tizimlaridan foydalanmasdan qidiruv imkoniyatlarini o‘rganishga yordam beradi.
Ushbu innovatsiya sun’iy intellektni o‘qitish xarajatlarini 88% ga qisqartirish bilan birga, an’anaviy qidiruv tizimlariga asoslangan modellarga teng yoki undan yuqori samaradorlikni ko‘rsatdi.
arXiv saytida chop etilgan maqolaga ko‘ra, ZeroSearch modeli sun’iy intellektga qidiruv so‘rovlarini yaratish va natijalarni tahlil qilishni o‘rgatadi. Bu jarayon o‘z-o‘zini o‘rgatish (self-supervised learning) orqali amalga oshiriladi va o‘qitish jarayonida Google kabi tashqi qidiruv tizimlariga ehtiyoj qolmaydi. Shu tariqa, uchinchi tomon qidiruv API lariga bog‘liqlik yo‘q qilinib, xarajatlar keskin kamayadi va tizimni kengaytirish osonlashadi.
ZeroSearch bir necha bosqichda ishlaydi. Avval, mavjud qidiruv modeli yordamida so‘rovlar va natijalar misollari yaratiladi. Keyin, ushbu misollar asosida yangi model qidiruv funksiyalarini tashqi vositalarsiz bajarishga o‘rgatiladi. Yakuniy bosqichda model kerak bo‘lganda tegishli qidiruv so‘rovlarini yaratishga moslashtiriladi.
Alibaba o‘z tizimini KILT va PopQA kabi benchmarklar asosida an’anaviy usullar bilan solishtirdi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, ZeroSearch yordamida o‘qitilgan modellar real qidiruv tizimlaridan foydalanadigan modellar bilan teng natijalarga erishdi. Masalan, 7 milliard parametrli Llama 3 modeli o‘z analogi bilan solishtirganda 96,7% samaradorlikka erishgan.
Moliyaviy jihatdan tejaladigan mablag‘lar juda katta. WinBuzzer ma’lumotlariga ko‘ra, ZeroSearch texnologiyasini joriy etish 500 000 misolni qayta ishlash xarajatini 5000 dollardan 600 dollargacha tushiradi, bu esa 88% tejash demakdir.
ZeroSearch nafaqat iqtisodiy samaradorlikni ta’minlaydi, balki boshqa afzalliklarga ham ega. Bu usul ishlab chiquvchilarga qidiruv jarayonini to‘liq boshqarish imkonini beradi va uchinchi tomon xizmatlariga bog‘liqlikni bartaraf etadi. Shuningdek, foydalanuvchi maxfiyligi muammolarini ham hal qiladi, chunki qidiruv so‘rovlari tashqi tizimlarga yuborilmasdan model ichida saqlanadi.
Biroq, tadqiqotchilar ZeroSearchning ba’zi kamchiliklarini ham ta’kidlashdi. Xususan, model real vaqt ma’lumotlariga kira olmaydi va faqat o‘qitish jarayonida o‘rgangan andozalar asosida ishlaydi, bu esa dolzarb veb sahifalardagi yangiliklarni ko‘ra olmaslikka olib keladi.
Alibaba ZeroSearchga oid kodlar, ma’lumotlar to‘plamlari va oldindan o‘qitilgan modellarni GitHub va Hugging Face kabi platformalarda ochiq qilib taqdim etdi, bu esa ushbu texnologiyani keng tarqatish va birgalikda rivojlantirishga xizmat qiladi.
