O‘zbekistondagi har uchinchi yosh ta’lim va mehnat bozoridan chetda qolmoqda — tadqiqot

O‘zbekistondagi har uchinchi yosh ta’lim va mehnat bozoridan chetda qolmoqda — tadqiqot

Statistika agentligining 2025-yilgi ma’lumotlari asosida tayyorlangan yangi tahlil O‘zbekistonda har uchinchi yosh ta’lim va mehnat bozoridan chetda qolayotganini ko‘rsatdi.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Hisobotda xotin-qizlar, kam ta’minlangan oilalar hamda ayrim hududlarda NEET darajasi yuqoriligi qayd etilgan.

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

O‘zbekistonda 14–30 yoshdagi aholining 33,2 foizi ta’lim olmaydi, ishlamaydi va kasb-hunar o‘rganmaydi.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu haqda Social Policy Lab tomonidan Statistika agentligining 2025-yilda o‘tkazilgan Uy xo‘jaliklari byudjeti so‘rovi (HBS) ma’lumotlari asosida tayyorlangan tahliliy hisobotda qayd etildi.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hisobotda yoshlarning ta’lim va mehnat bozoridagi ishtiroki, shuningdek, ularning iqtisodiy faolligiga ta’sir etuvchi asosiy omillar tahlil qilingan.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Tahlilga ko‘ra, 14–30 yoshdagi aholining 36,1 foizi ishlaydi, 30,7 foizi ta’lim yoki kasb-hunar o‘rganish bilan shug‘ullanadi, qolgan 33,2 foizi esa NEET (Not in Education, Employment or Training) — ya’ni ishlamayotgan, o‘qimayotgan va kasb-hunar o‘rganmayotgan yoshlar toifasiga kiradi.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hisobot mualliflari bu holat yoshlarning iqtisodiy nofaolligi ko‘pincha vaqtinchalik emas, balki ta’lim tizimi va mehnat bozori o‘rtasidagi nomuvofiqlikni aks ettiruvchi tizimli muammo ekanini ta’kidlaydi.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Ayniqsa, 25–30 yosh oralig‘ida ta’limda qatnashish keskin kamaygan bo‘lsa-da, NEET ko‘rsatkichi yuqori darajada saqlanib qolmoqda.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Xotin-qizlar orasida NEET darajasi ancha yuqori

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Tahlil natijalariga ko‘ra, xotin-qizlarning 48,4 foizi NEET toifasiga kiradi.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Bu ko‘rsatkich erkaklar orasida 19,4 foizni tashkil etib, ayollarnikidan qariyb 2,5 baravar past.
Hisobotda qayd etilishicha, muammo asosan ta’limni tamomlagandan so‘ng mehnat bozoriga kirish bosqichida yuzaga kelmoqda.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Oilaviy mas’uliyat va bola parvarishi vazifalarining ko‘proq ayollar zimmasiga tushishi ularning iqtisodiy faolligini cheklayotgan asosiy omillardan biri sifatida ko‘rsatilgan.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hududlar va daromad darajasi — muhim omil

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hududlar kesimida Namangan, Samarqand, Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlari NEET ko‘rsatkichi eng yuqori bo‘lgan hududlar sifatida qayd etilgan.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Eng past ko‘rsatkich esa Toshkent shahrida kuzatilgan.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Shuningdek, oilaning moddiy ahvoli ham yoshlarning iqtisodiy faolligiga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Tadqiqotga ko‘ra, kambag‘al oilalarda yashovchi yoshlarning 53,9 foizi NEET toifasiga kiradi.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠ Kambag‘al bo‘lmagan xonadonlarda esa bu ko‘rsatkich 32 foizni tashkil etgan.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

 ⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Hisobotda yoshlarning ta’limdan mehnat bozoriga muvaffaqiyatli o‘tishini qo‘llab-quvvatlash, xotin-qizlarning iqtisodiy faolligini oshirish, hududlar o‘rtasidagi tafovutlarni qisqartirish hamda kam ta’minlangan oilalar farzandlari uchun ta’lim va bandlik imkoniyatlarini kengaytirish O‘zbekistonning demografik salohiyatidan samarali foydalanishning muhim sharti ekani ta’kidlangan.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠

Avvalroq, Oʻzbekistonda ta’lim xizmatlari hajmi 4 oyda 14,5 trln soʻmga yetganligi haqida xabar bergan edik.⁠⁠‌‌‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌⁠‌‌‌‌‌‌‌⁠⁠