Alfa avlodi — 2010-yildan boshlab hozirgi kungacha tug‘ilgan bolalar hisoblanadi. Aynan shu yilni tanlash bejiz emas — o‘sha paytda Instagram va iPad paydo bo‘lib, ular zamonaviy bolalarga katta ta’sir ko‘rsatmoqda. Ularni to‘liq o‘rganish uchun vaqt kerak. Ular bilan eski tarbiya usullari ishlamaydi.
Alfa avlodi nima — boshqalardan farqlari
Bugungi kunda bu avloddan umidlar katta, ularni insoniyat qutqaruvchilari, kelajak jamiyatini barpo etadigan alohida odamlar deb e’lon qilishadi. Internet va gadjetlar ularni deyarli tug‘ilganidan beri ta’qib qilib kelmoqda. Ular bolalikdan ko‘p axborotni qabul qiladi. Alfa bolalar har qanday savolga javob qidiruv tizimlari orqali osongina topishga o‘rganib qolishgan.
Bu bolalar ko‘p millatli va turli irqdagi dunyoda yashaydi. Maktab yoshigacha bir necha mamlakatlarni ko‘rib chiqishadi.
Alfa avlodi bolalari iqlim o‘zgarishi, ekologik inqiroz davrida tug‘ilib ulg‘aymoqda. Shuning uchun ular dunyoga mas’uliyat bilan qarashni va tabiiy resurslarni tejashni yaxshi tushunadi. Ko‘pchilik bunday bolalarda o‘z o‘rnini aniqlab olganlik va o‘z qarashlari borligini ko‘radi. Ularning fikriga zo‘rlik bilan ta’sir o‘tkazish qiyin, ular bosimni qabul qilmaydi. Ularni majburlash yoki tahdid qilish orqali hech narsa qilib bo‘lmaydi. Chunki ular tanlov erkinligiga o‘rganib qolgan.
Alfa avlodi bolalari juda ijodkor, qat’iyatli, yorqin, tanqidiy fikrlashga ega va o‘z fikriga tayanadigan shaxslar.
Alfa avlodini qanday tarbiyalash kerak?
Alfa avlodi alohida yondashuvni talab qiladi. Ayniqsa, ularni tarbiyalayotganda uch muhim qoidaga rioya qilish zarur.
Birinchidan, tenglik va hamkorlik muhim. Ularga buyruq ovozida murojaat qilish kuchli qarshilikka olib keladi. Buning o‘rniga ularga nima uchun va qanday qilish kerakligini tushuntirish lozim. Bu bolalar bilan hamkorlikda ishlash va ularga tanlov erkinligini berish hisoblanadi.
Masalan: “Iltimos, vaqtida uxlashga yot. Agar doimiy ravishda kam uxlasang, o‘z holating va immuniteting yomonlashadi, kasal bo‘lib qolasan va sevimli mashg‘ulotlaring uchun kamroq vaqt qoladi”.
Ikkinchidan, alfa bolaga halol va samimiy bo‘lish kerak. Ular soxta narsani sezadi. Agar ota-onasi yoki tarbiyachi ularga nisbatan samimiy bo‘lmasa, ularga bo‘lgan ishonchi yo‘qoladi va uni tiklash qiyin bo‘ladi.
Uchinchidan, ular bilan ko‘proq muloqot qilish zarur. Bu bolalar axborotni juda tez o‘zlashtiradi. Alfa bolalar bilan gaplashganda ularni diqqat bilan tinglash va o‘ylab javob berish kerak. Ular gapirishni va o‘z fikrlarini ifoda etishni yaxshi ko‘radilar. Bu bolalarning fikriga qarshi turish o‘rniga ularning xayolparastligini, fikrlarining chuqurligini qabul qilish lozim.
Bundan tashqari, ularni kelajakdagi kasb tanlovi haqida majburlashning hojati yo‘q. Ba’zi taxminlarga ko‘ra, kelajakda ko‘plab kasblar yo‘qoladi va o‘rniga yangi kasblar paydo bo‘ladi.
Alfa avlodi bolalari, ularning o‘ziga xos fikrlash tarzini va tanlov erkinligini hurmat qilgan holda tarbiyalash, eski jamiyat qoidalariga muvofiq bo‘lishga urinmaslik kerak. Aks holda, bu bolalar o‘z yo‘lini topishning o‘rniga, boshqalar tomonidan belgilangan qoidalarga bo‘ysunishga majbur bo‘lishi mumkin.
