Miya faoliyati va lateralizatsiya: o‘ng qo‘lda yozadiganlarda (90–92% odamlar) nutq, til va analitik fikrlash asosan chap yarimsharda joylashadi.
Chap qo‘lda yozadiganlarda esa nutq va kognitiv markazlar ba’zan o‘ng yarimsharda yoki ikki yarimsharda birgalikda faoliyat ko‘rsatadi. Shu sababli ular ko‘proq ijodkorlik, vizual-tasavvur, fazoviy fikrlashda kuchli bo‘lishi mumkin.
Motorika va qo‘l-harakat koordinatsiyasi: o‘ng qo‘lda yozadigan bolalar uchun yozuv jarayoni standart dars metodlariga mos bo‘ladi, chunki ko‘pchilik o‘qituvchilar va kitoblar shunga yo‘naltirilgan.
Chap qo‘lda yozadiganlar esa qog‘ozni boshqa burchakda qo‘yishi, qo‘li siyohni surib yuborishi, yozuv tezligi pastroq bo‘lishi mumkin. Shu sababli ularga maxsus qulay yozuv usullari o‘rgatilishi zarur.
Bilish va psixologik xususiyatlari: chap qo‘lda yozadigan bolalar ko‘proq divergent fikrlashga (bir nechta yechim topishga) moyil bo‘lishadi.
O‘ng qo‘lda yozadiganlar esa ko‘proq linear va ketma-ket fikrlashga yo‘naltirilgan bo‘ladi.
Ba’zi tadqiqotlarda chap qo‘llik bolalarda stress va tashvishga sezgirlik biroz yuqoriroq ekani ko‘rsatilgan, chunki ular “ko‘pchilikdan farq qilish”ni bolalikdan his etadi.
Kuchli tomonlari
Chap qo‘lda yozadiganlar: ijodkorlik, musiqaga sezgirlik, vizual-sanat va sportda tez moslashuvchanlik.
O‘ng qo‘lda yozadiganlar: tartib, reja asosida ishlash, tez va standartga mos yozish, ijtimoiy moslashuv osonroq.
Pedagogik yondashuv
Chap qo‘lda yozadigan bolalarga qog‘ozni to‘g‘ri joylashtirish, maxsus ruchka tutish usullari, partada joylashish bo‘yicha yordam kerak.
Ularga “o‘ng qo‘lga o‘rgatish” tavsiya etilmaydi, chunki bu neyropsixologik disbalans, yozuv va nutq buzilishlariga olib kelishi mumkin.
Chap qo‘lda yozadigan va o‘ng qo‘lda yozadigan bolalar o‘rtasidagi farq patologiya emas, balki miya faoliyatidagi tabiiy xilma-xillikdir.
Chap qo‘llar ko‘proq ijodkor, o‘ng qo‘llar esa ko‘proq analitik bo‘lishga moyil. Har ikkisini to‘g‘ri qo‘llab-quvvatlash ularning salohiyatini ochadi.
