Чап қўлда ёзадиган (чапақай) ва ўнг қўлда ёзадиган (ўнақай) болаларнинг устун томонлари

Чап қўлда ёзадиган (чапақай) ва ўнг қўлда ёзадиган (ўнақай) болаларнинг устун томонлари

Мия фаолияти ва латерализация: ўнг қўлда ёзадиганларда (90–92% одамлар) нутқ, тил ва аналитик фикрлаш асосан чап яримшарда жойлашади.

 

Чап қўлда ёзадиганларда эса нутқ ва когнитив марказлар баъзан ўнг яримшарда ёки икки яримшарда биргаликда фаолият кўрсатади. Шу сабабли улар кўпроқ ижодкорлик, визуал-тасаввур, фазовий фикрлашда кучли бўлиши мумкин.

 

Моторика ва қўл-ҳаракат координацияси: ўнг қўлда ёзадиган болалар учун ёзув жараёни стандарт дарс методларига мос бўлади, чунки кўпчилик ўқитувчилар ва китоблар шунга йўналтирилган.

 

Чап қўлда ёзадиганлар эса қоғозни бошқа бурчакда қўйиши, қўли сиёҳни суриб юбориши, ёзув тезлиги пастроқ бўлиши мумкин. Шу сабабли уларга махсус қулай ёзув усуллари ўргатилиши зарур.

 

Билиш ва психологик хусусиятлари: чап қўлда ёзадиган болалар кўпроқ дивергент фикрлашга (бир нечта ечим топишга) мойил бўлишади.

 

Ўнг қўлда ёзадиганлар эса кўпроқ линеар ва кетма-кет фикрлашга йўналтирилган бўлади.

 

Баъзи тадқиқотларда чап қўллик болаларда стресс ва ташвишга сезгирлик бироз юқорироқ экани кўрсатилган, чунки улар «кўпчиликдан фарқ қилиш»ни болаликдан ҳис этади.

 

Кучли томонлари

 

Чап қўлда ёзадиганлар: ижодкорлик, мусиқага сезгирлик, визуал-санат ва спортда тез мослашувчанлик.

 

Ўнг қўлда ёзадиганлар: тартиб, режа асосида ишлаш, тез ва стандартга мос ёзиш, ижтимоий мослашув осонроқ.

 

Педагогик ёндашув

 

Чап қўлда ёзадиган болаларга қоғозни тўғри жойлаштириш, махсус ручка тутиш усуллари, партада жойлашиш бўйича ёрдам керак.

 

Уларга «ўнг қўлга ўргатиш» тавсия этилмайди, чунки бу нейропсихологик дисбаланс, ёзув ва нутқ бузилишларига олиб келиши мумкин.

 

Чап қўлда ёзадиган ва ўнг қўлда ёзадиган болалар ўртасидаги фарқ патология эмас, балки мия фаолиятидаги табиий хилма-хилликдир.

 

Чап қўллар кўпроқ ижодкор, ўнг қўллар эса кўпроқ аналитик бўлишга мойил. Ҳар иккисини тўғри қўллаб-қувватлаш уларнинг салоҳиятини очади.