Ispaniyalik tadqiqotchilar boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini o‘qish va matematikaga o‘rgatish uchun stol o‘yinlaridan foydalanish mumkinligini o‘rgandilar. Eksperimentda 522 nafar boshlang‘ich maktab o‘quvchisi ishtirok etdi. Tadqiqot natijalari Learning and Instruction jurnalida chop etildi.
Barcha ishtirokchilar tasodifiy ravishda nazorat guruhi (232 nafar) va eksperimental guruh (290 nafar) ga bo‘lingan. O‘quvchilar Ispaniyaning barcha boshlang‘ich maktablarida o‘qishgan, sinflari birinchi sinfdan to‘rtinchi sinfgacha, o‘rtacha yosh — 8,8 yil.
Eksperimental guruh 12 mashg‘ulot davomida 6 hafta davomida o‘ynagan. Mashg‘ulotlar har biri bir soatdan bo‘lib, haftasiga ikki marta o‘tkazilgan. Mashg‘ulotlar davomida 8 ta ekspertlar tomonidan tanlangan o‘yinlar ishlatilgan bo‘lib, ular o‘quvchilarda o‘qish va sanash ko‘nikmalarini rivojlantirishga, shuningdek, ijro funksiyalariga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan:
– ishchi xotira (axborotni eslab qolish);
– o‘zini nazorat qilish — noxush reaktsiyalarni bostirish va diqqatni boshqarish;
– kognitiv moslashuvchanlik — vazifalarni o‘zgartirish qobiliyati kiradi.
O‘yinlar o‘quvchilardan kartalar to‘plamlaridagi ranglar va tasvirlarni eslab qolish, tezda sanash va rasmda bitta harf bilan boshlanadigan predmetlarni topish kabi vazifalarni bajarishni talab qilgan. Nazorat guruhi odatdagi darslarga qatnashgan, ammo hech qanday o‘yinda ishtirok etmagan.
Eksperiment natijalarini baholash uchun tadqiqotchilar bolalar uchun akademik va kognitiv testlarni oldin va keyin o‘tkazishdi. Masalan, matematik va o‘qish ko‘nikmalarini o‘lchash uchun 7 daqiqalik test o‘tkazildi, ularda 3 ta topshiriq berilgan:
1. taklif etilgan variantlardan to‘g‘ri jumlani tugatish,
2. qo‘shish va ayirish, ko‘paytirish
3. bo‘lish amallarini bajarish.
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, zamonaviy stol o‘yinlarini sinfda ishlatish o‘quvchilarning bilish qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi. 6 hafta davomida akademik test natijalari har ikki guruhda ham yaxshilandi, ammo o‘yin guruhi o‘zgarishlarni ko‘proq sezdi. Ijro funksiyalarini rivojlantirish bo‘yicha esa, eksperiment natijalariga ko‘ra, ikkala guruhda ham o‘sish bir xil bo‘ldi — ya’ni, stol o‘yinlari bu sohada ustunlik yaratmagan.
Tadqiqotchilar xulosa qilishadiki, boshlang‘ichda faqat ko‘ngilochar maqsadlar uchun ishlab chiqilgan stol o‘yinlari o‘qish va hisoblash ko‘nikmalariga ta’sir qiladi. Garchi ular avvaldan ta’lim maqsadlarida ishlab chiqilmagan bo‘lsa-da, bu o‘yinlarda tezda vaziyatni baholash, hisoblash, fikrlash, lug‘at boyligini faol ishlatish talab qilinadi. O‘yin jarayoni bolalarga o‘zlarining kognitiv qobiliyatlarini va bilimlarini faol ishlatishga rag‘batlantirdi, bu esa o‘qish va ta’lim jarayonida foyda keltirdi.
Eslatib o‘tamiz, Chililik olimlar tomonidan o‘tkazilgan tadqiqot ham xuddi shunday natijalarga olib kelgan edi: 52% test topshiriqlari bo‘yicha bolalarning matematik ko‘nikmalari sezilarli darajada yaxshilangan.
