Forbes Education 2025-yilgi Forbes ro‘yxatidagi Rossiyaning 146 ta eng boy odami taʼlim yo‘llarini tahlil qilib, ularning qayerda o‘qiganini, nima o‘rganganini, olingan taʼlim darajasini va ularning tadbirkorlik faoliyati taʼlim bilan qanday bog‘liqligini aniqladi.
Diplom – muvaffaqiyatning atributi
Biznesda diplom hali ham kerak: Rossiyaning eng boylarning aksariyatida oliy taʼlim diplomi mavjud. Forbes ro‘yxatidagi faqat 7 kishida diplom yo‘q — bu asosan chakana savdo va savdo sohasidagi tadbirkorlar.
Rossiyaning eng boylarining deyarli uchdan biri ilmiy darajaga ega — bu ko‘rsatkich mamlakatdagi o‘rtacha darajadan ancha yuqori. Ilmiy darajaga ega bo‘lganlarning soni kapitalning kattalashishiga qarab oshadi — Forbes ro‘yxatining eng yuqori 20 ta ishtirokchisi orasida ilmiy darajaga ega bo‘lganlarning ulushi 40% ga yetadi.
Avlodlarning ko‘tarilish yo‘llari
Millarderlarga tegishli taʼlim yo‘llari ko‘p jihatdan sobiq sovet va hozirgi rossiya iqtisodiyotining qanday rivojlanganini va shu bilan birga taʼlim tizimining qanday o‘zgarishini aks ettiradi.
Baby-boomerlar (1946–1964 yillarda tug‘ilganlar) Rossiyaning eng boylarining deyarli yarmisini tashkil etadi. Ular texnik sohalar yuqori baholangan va ko‘plab diplomlar muhandislar bo‘lgan davrda taʼlim olishgan. Ko‘plari ilmiy-tadqiqot institutlarida yoki ishlab chiqarishda ishlashni boshlagan va biznesga perestroika davrida kirishgan. Bu guruhda ilmiy darajaga ega bo‘lganlar ko‘p.
X avlod (1965–1980 yillarda tug‘ilganlar) — ikkinchi eng katta guruh. Kech sovet davrida va 1990-yillarda taʼlim olgan tadbirkorlar orasida muhandislar ko‘p, ammo iqtisodchilar va huquqshunoslar ham ko‘p. Ilmiy darajaga ega bo‘lganlarning ulushi baby-boomerlar bilan solishtirganda kamroq, ammo ikkinchi oliy taʼlim olganlar va xorijda o‘qiganlar soni ko‘proq.
Millennialar (1981-yildan keyin tug‘ilganlar) — hali kam sonli, ammo tez o‘sayotgan millarderlar guruhi. Ular orasida asosan IT mutaxassislari va iqtisodchilar ko‘p, ko‘pchilik xorijda o‘qigan; bu guruhda muhandislar deyarli yo‘q. Millennialar orasida bir nechta oliy taʼlim diplomiga ega bo‘lganlar eng ko‘p.
Millarderlar uchun universitetlar
Eng ko‘p millarderlarni tayyorlaydigan universitetlarning yarmi texnik oliygohlar. Yetakchisi — Moskva fizika-texnika instituti.
Xorijda taʼlim olish, ko‘pincha maxsus sohalar yoki MBA dasturlari, asosan yosh rossiyalik millarderlarga xos. Ular orasida eng mashhurlari britaniyalik va amerikalik biznes maktablari bo‘ldi.
Kapital asoslari
Millarderlarga tegishli taʼlim yo‘llarida iqtisodiyot sohasida diplomlarga ega bo‘lish ustun bo‘lsa-da, eng katta boyliklar tabiiy resurslarni qazib olish va qayta ishlash bilan bog‘liq texnik yo‘nalishlarga ega bo‘lganlarda to‘plangan.
Millarderlar orasidagi eng ko‘p o‘qilgan yo‘nalishlar
1. Iqtisodiyot va boshqaruv — 32,2%
O‘rtacha kapital: $4,3 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Andrey Mel’nikenko ($17,4 milliard), Suleyman Kerimov ($16,4 milliard)
2. Fizika — 13%
O‘rtacha kapital: $4,5 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Aleksandr Abramov ($6 milliard), Oleg Deripaska ($4,1 milliard)
3. Materialshunoslik texnologiyalari — 12,3%
O‘rtacha kapital: $7,6 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Vladimir Lisin ($26,5 milliard), Mikhail Fridman ($14,9 milliard)
4. Elektronika va issiqlik energiyasi — 11%
O‘rtacha kapital: $4,8 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Aleksey Mordashov ($28,6 milliard), Gennadiy Timchenko ($23,2 milliard)
5. Amaliy geologiya, konchilik, neft va gaz sohasi — 10,3%
O‘rtacha kapital: $7,3 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Vagit Alekperov ($28,7 milliard), Konstantin Strukov ($1,9 milliard)
6. Huquqshunoslik — 8,9%
O‘rtacha kapital: $3,1 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Alisher Usmanov ($16,7 milliard), Roman Abramovich ($9,2 milliard)
7. Informatika va kompyuter texnikasi — 7,5%
O‘rtacha kapital: $3,6 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Viktor Vekselsberg ($9,2 milliard), Leonid Boguslavskiy ($5,2 milliard)
8. Matematika va mexanika — 6,8%
O‘rtacha kapital: $2,7 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Viktor Xaritonin ($7,5 milliard), Arkadiy Volosh ($1,2 milliard)
9. Qurilish texnikasi va texnologiyalari — 6,2%
O‘rtacha kapital: $7 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Leonid Mixel’son ($28,4 milliard), Nikolay Buyinov ($4,8 milliard)
10. Elektronika va radioteknika — 5,5%
O‘rtacha kapital: $3,1 milliard
Eng boy bitiruvchilar: Vyacheslav Kantor ($9,5 milliard), Vadim Moshkovich ($2,9 milliard)
Noyob mutaxassisliklar
1. Ingliz tili filologiyasi va tarjimonlik
Pavel Durov ($17,1 milliard)
Biznes sohasi: IT
2. Harbiy tarjimon (arab tili)
Iskander Mahmudov ($7,3 milliard)
Biznes sohasi: Metallurgiya
3. Tibbiyot, kardioreanimatsiya
Dmitriy Rybolovlev ($6,4 milliard)
Biznes sohasi: Kimyo sanoati
4. Jismoniy madaniyat va sport
Andrey Guryev ($9,5 milliard), Arkadiy Rotenberg ($5,5 milliard), Aleksandr Skorobogat’ko ($2,3 milliard)
Biznes sohalari: Kimyo sanoati, qurilish, investitsiyalar
5. Falsafa
Nikita Mishin ($1,2 milliard), Konstantin Nikolaev ($1,2 milliard)
Biznes sohasi: Transport, logistika
