Angliyada 2027-yil sentyabrdan boshlab o‘quvchilarga maktabda mobil telefonlarini yonida olib yurish taqiqlanadi. Hukumat bu orqali darslarga diqqatni oshirishni maqsad qilgan. Bu haqda BBC xabar berdi.
Joriy yil boshida Angliyadagi maktablarda mobil telefonlardan foydalanishni tartibga solish bo‘yicha qat’iyroq talablar joriy etilgan. Endilikda hukumat bu qoidalarni yanada kuchaytirmoqchi.
2027-yil sentyabr oyidan boshlab Angliyadagi o‘quvchilarga maktab kuni davomida mobil telefonlarini yonida olib yurish taqiqlanadi.
Hukumatning ta’kidlashicha, yangi tartib o‘quvchilarning darslarga diqqatini yaxshiroq jamlashiga, telefon ekraniga qarash o‘rniga do‘stlari bilan ko‘proq suhbatlashishiga yordam beradi.
Biroq maktab direktorlari uyushmalari vakillari qo‘shimcha mablag‘ ajratilmasa, yanada qat’iy qoidalarni joriy etish maktablar uchun qiyinchilik tug‘dirishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.
Hukumat qanday o‘zgarishlarni e’lon qildi?
2026-yil sentyabr oyida kuchga kirgan amaldagi tavsiyalarda Angliyadagi maktablar “mobil telefonlardan xoli muhit” bo‘lishi kerakligi belgilangan. Biroq bu talabni qanday amalga oshirish bo‘yicha aniq tartib ko‘rsatilmagan.
Ayrim maktablarda telefonlarni maxsus muhrlanadigan g‘iloflar yoki xavfsiz shkaflarda saqlash yo‘lga qo‘yilgan. Boshqa maktablarda esa o‘quvchilarning telefonlari ertalab maktabga kelganida yig‘ib olinadi yoki ularni maktab hududiga olib kirish butunlay taqiqlangan.
Biroq Angliya Ta’lim departamenti tomonidan o‘tkazilgan so‘rovnomada qatnashgan o‘rta maktab o‘quvchilarining atigi 16 foizi telefonlardan foydalanish qoidalariga doimo rioya qilinishini bildirgan.
Endilikda hukumat maktablar o‘quvchilarning maktab kuni davomida telefonlaridan foydalanish imkoniga ega bo‘lmasligini ta’minlashi kerakligini ma’lum qildi. Yangi tavsiyalarda maktablar yanada qat’iy cheklovlarni qanday joriy etishi mumkinligi aniqroq tushuntiriladi.
Ta’lim vaziri Lyusi Pauell hukumatning bu boradagi pozitsiyasini quyidagicha ifodalagan:
Bizning aniq xabarimiz shuki, maktab — bilim olish va do‘stlashish uchun, telefonda vaqt o‘tkazish uchun emas.
Hukumat fikricha, mobil telefonlardan foydalanish o‘quvchilarning darslardan chalg‘ishiga va bir-biri bilan muloqot qilish imkoniyatlari kamayishiga olib kelishi mumkin.
Buyuk Britaniyaning boshqa hududlarida telefonlardan foydalanish qoidalari qanday?
Buyuk Britaniyaning turli hududlarida maktablarda mobil telefonlardan foydalanish qoidalari bir-biridan farq qiladi. Buning sababi — har bir hudud maktablar faoliyatini tashkil etish bo‘yicha mustaqil qaror qabul qiladi.
Shotlandiya hukumati maktablarda shaxsiy mobil telefonlardan foydalanishni cheklashga qaratilgan yangi qonun joriy etish rejasini ma’lum qilgan. Shuningdek, yoz oylarida bu masala yuzasidan jamoatchilik fikrini o‘rganish uchun maslahatlashuvlar o‘tkazilgan.
Uelsda esa siyosatchilar yaqinda sinfxonalarda telefonlardan foydalanishni mamlakat miqyosida qonun bilan taqiqlash taklifini rad etgan. Shunga qaramay, maktablarga o‘quv kuni davomida telefonlardan foydalanishni cheklash tavsiya etiladi. Qanday qoidalar joriy etilishini esa maktab direktorlari o‘zlari belgilashi mumkin.
Shimoliy Irlandiyada ta’lim vaziri Pol Givan avgust oyida mobil telefonlarni maktablarda qonun bilan taqiqlash kerakmi yoki yo‘qligini aniqlash maqsadida 12 haftalik jamoatchilik muhokamasini boshlagan.
Yangi qoidalarga munosabat qanday?
Angliya bolalar huquqlari bo‘yicha komissari Dame Reychel de Souza yangi qarorni qo‘llab-quvvatladi. Uning fikricha, telefonlar o‘quvchilarni chalg‘itishi va maktabdagi dars jarayoniga xalaqit berishining oldini olish uchun qat’iy choralar zarur.
Biroq ayrim maktab rahbarlari yangi tartibni joriy etish katta xarajat talab qilishidan xavotir bildirmoqda.
Maktablar va kollejlar rahbarlari uyushmasi vakili Pepe Di’Iasio yangi tavsiyalar hech bo‘lmaganda masalaga biroz aniqlik kiritganini ta’kidlagan. Shu bilan birga, uning aytishicha, maktab rahbarlari mobil telefonlarni shunchaki foydalanishdan chiqarib qo‘ya olmaydi.
Agar barcha maktablardan har bir o‘quvchi uchun qulflanadigan maxsus g‘iloflar yoki boshqa xavfsiz saqlash vositalarini ta’minlash talab etilsa, buning xarajati juda katta bo‘ladi, — dedi u.
Uning qo‘shimcha qilishicha, hukumat ushbu xarajatlarni qoplash uchun zarur moliyaviy mablag‘ ajratishi kerak.
Avvalroq, UNESCOning Global Education Monitoring Report ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil iyunida dunyo mamlakatlarining 24 foizida maktablarda mobil telefonlardan foydalanishga milliy darajada cheklov mavjud bo‘lgan. 2025-yil boshida bu ko‘rsatkich 40 foizga, 2026-yil martida esa 58 foizga yetgani haqida xabar berilgandi.
