Imtihon deyilganda ko‘z oldimizga odatda auditoriyada o‘tirib, test yoki yozma topshiriqlarni bajarish keladi. Ammo dunyoning turli mamlakatlarida o‘quvchi va talabalar bilimini tekshirishning ancha noodatiy usullari ham bor.
Talimxabarlari.uz sayti muxbiri siz uchun jahondagi eng noodatiy imtihonlar haqida maqola tayyorladi.
Janubiy Koreyada imtihon paytida samolyotlar ham kutadi
Janubiy Koreyadagi universitetlarga kirish uchun o‘tkaziladigan CSAT (College Scholastic Ability Test) mamlakatdagi eng muhim imtihonlardan biri hisoblanadi.
Uning o‘ziga xosligi faqat savollarining murakkabligida emas. Imtihon kuni mamlakat bo‘ylab maxsus choralar ko‘riladi. Masalan, ingliz tili bo‘yicha “listening” qismi vaqtida samolyotlarning havoga ko‘tarilishi va qo‘nishi vaqtincha cheklanadi.
Qurilish ishlari ham to‘xtatiladi, harbiy mashg‘ulotlarda shovqin chiqaradigan faoliyatlar cheklanadi. Ayrim hollarda kechikayotgan abituriyentlarga politsiya yordam beradi.
2025-yilda o‘tkazilgan 2026-yilgi CSAT imtihonida taxminan 550 ming nafar o‘quvchi bir vaqtning o‘zida 1 310 ta test markazida imtihon topshirgan.
Ya’ni bu imtihon nafaqat o‘quvchilar, balki butun mamlakat hayotiga ta’sir qiladigan kunlardan biridir.
Fransiyada o‘zingiz tuzgan savolga o’zingiz javob berasiz
Fransiyada maktab bitiruvchilari Baccalauréat — oliy ta’limga yo‘l ochuvchi yakuniy imtihonni topshiradi. Unda “Grand oral” deb ataladigan yakuniy og‘zaki imtihon mavjud.
2027-yilgi sessiyadan boshlab amaldagi tartibga ko‘ra, nomzod imtihon uchun ikki savol tayyorlaydi. Hakamlar hay’ati ulardan birini tanlaydi. Shundan so‘ng o‘quvchiga 20 daqiqa tayyorgarlik beriladi va u o‘z javobini og‘zaki taqdim etadi. Imtihonning o‘zi ham 20 daqiqa davom etadi.
Bu yerda faqat yodlangan ma’lumot emas, balki fikrni aniq ifodalash, dalillash, tanqidiy fikrlash va savollarga javob bera olish ham baholanadi.
Shuning uchun Fransiyada “savolga to‘g‘ri javob berish” bilan ish tugamaydi — o‘quvchi o‘z fikrini hakamlar oldida himoya qilishi kerak.
Avstraliyada imtihonni uyga olib ketish mumkin
Universitet imtihonlari deganda auditoriya, nazoratchi va qat’iy vaqt chegarasi ko‘z oldimizga keladi. Ammo ayrim Avstraliya universitetlarida “take-home examination”, ya’ni uyda topshiriladigan imtihon formati ham mavjud.
Bunday imtihonda talabaga savollar beriladi va ularni odatda 48 soatdan bir necha kungacha bo‘lgan muddatda mustaqil bajaradi. Talaba fan bo‘yicha konspektlar, o‘quv materiallari va internetdagi manbalardan foydalanishi mumkin.
Bu oddiy uy vazifasidan farq qiladi: topshiriq rasmiy baholashning bir qismi hisoblanadi. Bunday imtihonlarda yodlangan ma’lumotdan ko‘ra, muammoni tahlil qilish, turli manbalardan foydalanish va xulosa chiqarish qobiliyatiga e’tibor qaratiladi.
Shunday qilib, ayrim talabalar uchun imtihon kuni universitetga borish emas, uyda mustaqil ishlash bilan boshlanadi.
Hindistonda savol sizning javobingizga qarab o‘zgarishi mumkin
Hindistonda IIT institutiga kirish uchun o‘tkaziladigan JEE Advanced imtihonining kelajakdagi formatlari orasida adaptiv test tizimi ham o‘rganilmoqda.
Bunday tizimda barcha abituriyentlarga bir xil savollar ketma-ketligi berilmaydi. Nomzodning oldingi javobiga qarab keyingi savolning qiyinlik darajasi o‘zgaradi.
Masalan, o‘quvchi murakkab savolni to‘g‘ri yechsa, tizim keyingi bosqichda qiyinroq topshiriq berishi, xato javobdan keyin esa boshqa darajadagi savolni tanlashi mumkin.
Biroq muhim jihati shundaki, bu formatni JEE Advanced’ning amaldagi asosiy imtihoni sifatida ko‘rsatish to‘g‘ri emas. Hozircha Hindistonda uning imkoniyatlari o‘rganilib, pilot sinovlar va ekspert baholashlari ko‘zda tutilmoqda. Qisqa qilib aytganda, kelajakdagi imtihonda savollar abituriyentga moslashishi reja qilinmoqda.
Aktyor bemorlar bilan imtihon
Buyuk Britaniyada xorijda tibbiyot o‘qigan shifokorlar uchun “PLAB 2” deb ataladigan amaliy imtihon mavjud. U 16 ta bosqichdan iborat bo‘lib, har bir vaziyat uchun 8 daqiqa vaqt beriladi.
Nomzod ayrim bosqichlarda haqiqiy bemor o‘rniga maxsus tayyorlangan aktyor bilan muloqot qiladi. Masalan, bemorning shikoyatini tinglash, savollar berish, ehtimoliy tashxisni aniqlash va davolash rejasini tushuntirish talab qilinadi.
Boshqa stansiyalarda esa qon bosimini o‘lchash, venaga kateter qo‘yish, in’eksiya qilish, tikish, EKG yoki rentgen natijalarini tahlil qilish kabi real klinik ko‘nikmalar baholanadi.
Bu imtihonda shifokor shunchaki “to‘g‘ri javob”ni aytmaydi — o‘zini real ish vaziyatidagi kabi tutishi kerak.
Bugungi ta’limda imtihon tushunchasi ham o‘zgarib bormoqda. Ba’zi universitetlarda talabaning bilimini faqat test yoki yozma ish orqali emas, balki og‘zaki suhbat, amaliy topshiriq, loyiha, tajriba yoki real vaziyatga yaqin mashg‘ulotlar orqali baholashga harakat qilinmoqda.
Shu sababli zamonaviy ta’limda asosiy e’tibor faqat “nimani bilish”ga emas, balki o‘quvchi va talabaning “bilganini qanday qo‘llay olishi”ga ham qaratilmoqda.
