AQSh Prezidenti Donald Trampning 19 ta mamlakatdan kelgan fuqarolarni AQShga kirishiga to‘liq va qisman cheklashni o‘z ichiga olgan farmoni 9 iyunda kuchga kirdi. To‘liq sayohat taqiqi taxminan 19,000 xorijiy talabani AQSh universitetlariga kirish imkoniyatidan mahrum qilishi mumkin.
Eron eng ko‘p cheklangan mamlakat bo‘lib, undan 12,430 talaba AQShda tahsil oladi. Shuningdek, Myanma (3,222), Gaiti (883), Afg‘oniston (702) kabi davlatlarga ham bu ta’sir qiladi. Afrika davlatlaridan, jumladan Sudan, Liviya, Ekvatorial Gvineya, Kongo, Somaliya, Eriteriya va Chad kabi mamlakatlar ham zarar ko‘radi. Qisman taqiqlash esa 5,000 talaba uchun ta’sir qiladi, bunda Venesuela (3,904) va Afrika mamlakatlari, masalan, Syerra-Leone, Togo, Burundi kabi davlatlar keltirilgan.
Trumpning bu farmoni AQShning milliy xavfsizligini ta’minlashga qaratilganligini aytilgan. Farmonda aytilishicha: «taqiq joriy etilgan mamlakatlar — bu “tekshiruv va xavfsizlik bo‘yicha ma’lumotlari yetarli bo‘lmagan davlatlar sifatida to‘liq yoki qisman taqiqni o‘rnatishni talab qilgan».
Bu taqiq 2017-yilda Trampning musulmonlar ko‘p bo‘lgan davlatlarga qo‘ygan sayohat taqiqiga o‘xshaydi. Eron bu qarorni «diskriminatsion» deb atab, xalqaro huquqni buzish sifatida ta‘riflagan. Shuningdek, Afrika Ittifoqi AQShni bunday choralar orqali odamlararo aloqalar va ta’lim almashinuvida salbiy ta’sir ko‘rsatmaslikga chaqirgan.
AQShning bu qarori, ayniqsa, Siyosiy beqaror yoki iqtisodiy jihatdan zaif davlatlardagi talabalar uchun katta ta’sir ko’rsatadi. Yangi taqiq Afrika mamlakatlari va boshqa rivojlanayotgan mamlakatlar bilan akademik hamkorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatib, global ta’lim tarmog‘ini kuchsizlantiradi. Shunga qaramay, bu taqiqga uchragan talabalar boshqa mamlakatlar bilan hamkorlikni raqamli platformalar orqali bartaraf etishlari mumkin.
Olimlar va ta’lim mutaxassislari, bunday taqiqning ta’lim va ilm-fan sohalarida hamkorlikni kuchsizlantirib, barcha tomonlarga zarar yetkazishini ta’kidlamoqda. Bu esa akademik o‘zaro aloqalar va ilmiy rivojlanishga salbiy ta’sir qiladi.
