Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-2025-o‘quv yili boshida O‘zbekiston Respublikasida faoliyat yuritayotgan oliy ta’lim tashkilotlarining kunduzgi ta’lim shaklida tahsil olayotgan talabalarning umumiy soni 707,3 ming nafarni tashkil etgan.
Ushbu statistik ma’lumot tahlil qilinsa, 2015/2016 o‘quv yilida oliy ta’limda o‘qiyotgan talabalar soni 263,9 ming nafarni tashkil etgan. 2016/2017-o‘quv yiliga kelib, bu raqam 267,9 ming nafarni tashkil etgan va bu esa bir o’quv yilida talabalar soni 4 ming nafar o‘sganini ko’rsatadi. Bu yil o‘rtacha o‘sish ko‘rsatkichlariga ega bo‘lib, o‘sish sur’ati juda past hisoblanadi.
Ammo, 2017/2018-o‘quv yilida talabalar soni 287,5 ming nafarni tashkil etgan va bu oldingi o’quv yiliga nisbatan talabalar soni 19,6 ming nafarga o’sganini ko’rsatadi. O‘sish sur’ati ancha yuqori bo‘lganiga qaramay, bu o‘sish darajasi yildan yilga davom etgan kichik o‘zgarishlarga bog‘liq bo’lishi mumkin deb tahlil qilingan.
Eng yuqori o‘sish darajasi esa 2020/2021-o‘quv yilida kuzatilgan. Bu davrda talabalar soni 81,7 ming nafarga o‘sib, jami talabalar soni 441,8 ming nafarni tashkil etgan. Ushbu yilda o‘sishning bunday katta bo‘lishi, ehtimol, oliy ta’lim tizimining kengayishi va talabalar uchun yanada ko‘proq imkoniyatlar yaratish bilan bog‘liqdir.
2021/2022-o‘quv yilida esa talabalar soni 553,9 ming nafarni tashkil etgan va o’quv yilidagi talabalar sonining ortish soni 112,1 ming nafarni tashkil etgan. Bu yil ham o‘sish sur’ati yuqori bo‘lib, ta’lim tizimida o‘zgarishlar va yangi ta’lim imkoniyatlarining kengayishi bilan izohlanadi.
2022/2023-yilga kelib, talabalar sonining ortish darajasi yana pastlaydi, ya’ni bir o’quv yilida talabalar soni 68,7 ming nafarga ortib, 622,6 ming nafarni tashkil etgan.
2023/2024-yilida talabalar soni 661,8 ming nafarni tashkil etgan va bu esa 39,2 ming nafar o‘sish deganidir. Bu yil, avvalgi yillarga qaraganda, o‘sish sur’ati kamayganini ko‘rishimiz mumkin, ammo umumiy raqamda yuqori o‘sish davom etmoqda.
2024/2025-o‘quv yili, talabalar soni 707,3 ming nafarni tashkil etishi kutilmoqda. Bu, 2023/2024 yilga qaraganda, yana 45,5 ming nafar o‘sish demakdir, ya’ni talabalar soni muntazam ravishda ortib borishi kutilmoqda.
Statisik ma’lumotlardan shuni xulosa qilish mumkinki, O‘zbekiston oliy ta’limiga bo‘lgan talabning oshishi, mamlakatda ta’lim tizimiga bo‘lgan e’tibor va unga qaratilgan islohotlarning samarali ekanligini ko‘rsatadi. Eng yuqori o‘sish 2020/2022-yili kuzatilgan, bu davrda ta’lim sohasidagi islohotlar va yangi imkoniyatlarning kengayishi sezilarli bo‘ldi. Biroq, 2016/2017-yilida o‘sish sur’ati juda past bo‘lgan, bu yil oliy ta’limga bo‘lgan talabning nisbatan pasayishini ko‘rsatadi.
Umuman olganda, O‘zbekistonda oliy ta’lim talabalar sonining o‘sishi davom etmoqda, va har yili talabalar soni sezilarli darajada ortib bormoqda. 2020/2021 yil va 2021/2022 yillar eng yuqori o‘sishni ko‘rsatgan bo‘lsa-da, 2016/2017 yili o‘sish sur’ati eng past bo‘lgan yil sifatida ajralib turadi. 2025/2026-o’quv yiligacha talabalar sonining yana ortishi kutilmoqda, bu esa oliy ta’lim tizimining yanada rivojlanishiga va unga bo‘lgan talabning oshishiga olib keladi.
