Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi 2025-yil yakunlari bo‘yicha davlat oliy ta’lim muassasalarining moliyaviy holati bo‘yicha hisobotni e’lon qildi.
Hisobotda aks etgan raqamlarga ko‘ra, ayrim universitetlarda tushum yarim trillion so‘mdan oshgan, ayrimlarida esa xarajatlar daromaddan yuqori chiqqan. Eng yirik ko‘rsatkichlar, asosan, poytaxt va yirik hududiy universitetlarda jamlangan.
Mavzuga doir: Davlat oliy ta’lim muassasalarining 2025-yilgi daromad va xarajatlari ma’lum qilindi
Eng katta tushum qaysi universitetlarda?
Eng katta jami daromad Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida qayd etilgan — 909,5 milliard so‘m. Bu ko‘rsatkich butun ro‘yxatdagi eng yuqori natija hisoblanadi. Undan keyin Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston milliy universiteti 649,9 milliard so‘m bilan turadi.
Yana bir yirik ko‘rsatkich O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida 535,3 milliard so‘m. Buxoro davlat universitetida jami daromad 476,5 milliard so‘m, Farg‘ona davlat universitetida 410,6 milliard so‘m, Urganch davlat universitetida esa 396,5 milliard so‘m bo‘lgan.
Bu raqamlar ichida yana bir nechta yirik OTM ajralib turadi. Samarqand davlat universitetining jami daromadi 379,4 milliard so‘m, Chirchiq davlat pedagogika universitetiniki 360,7 milliard so‘m, Namangan davlat universitetiniki 348,5 milliard so‘m, Termiz davlat universitetiniki 312,6 milliard so‘mni tashkil etgan. Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universitetida ham daromad yuqori bo‘lib, u 571,2 milliard so‘mga yetgan va bu ko‘rsatkich bilan u eng yuqori daromadli OTMlar qatoridan joy olgan.
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
649,9 mlrd
571,2 mlrd
535,3 mlrd
476,5 mlrd
410,6 mlrd
396,5 mlrd
379,4 mlrd
360,7 mlrd
348,5 mlrd
312,6 mlrd
Mavzuga doir: 2024-yilda eng ko‘p daromad ko‘rgan va xarajat qilgan OTM lar ro‘yxati e’lon qilindi
Eng katta xarajat qaysi universitetlarda kuzatilgan?
Eng katta jami xarajat ham Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida qayd etilgan — 886,2 milliard so‘m. Keyingi o‘rinda O‘zbekiston milliy universiteti — 681,0 milliard so‘m. O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida jami xarajat 511,8 milliard so‘m, Buxoro davlat universitetida 471,0 milliard so‘m bo‘lgan.
Yirik xarajat qilgan boshqa universitetlar orasida Urganch davlat universiteti (432,6 milliard so‘m), Farg‘ona davlat universiteti (431,2 milliard so‘m), Namangan davlat universiteti (413,2 milliard so‘m), Samarqand davlat universiteti (406,9 milliard so‘m), Chirchiq davlat pedagogika universiteti (335,6 milliard so‘m) va Qarshi davlat universiteti (326,6 milliard so‘m) bor. Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti xarajatlari esa 493,4 milliard so‘mni tashkil etgan.
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
681,0 mlrd
511,8 mlrd
493,4 mlrd
471,0 mlrd
432,6 mlrd
431,2 mlrd
413,2 mlrd
406,9 mlrd
335,6 mlrd
326,6 mlrd
Daromadi xarajatidan ustun bo‘lgan universitetlar
Ba’zi universitetlarda yil yakunida daromad xarajatdan yuqori chiqqan. Eng katta ijobiy farqlardan biri Chirchiq davlat pedagogika universitetida kuzatiladi: daromad 360,7 milliard so‘m, xarajat 335,6 milliard so‘m. Farq qariyb 25,1 milliard so‘mni tashkil etadi.
Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida daromad bilan xarajat o‘rtasidagi ijobiy tafovut qariyb 23,2 milliard so‘m: 909,5 milliard so‘mga nisbatan 886,2 milliard so‘m. O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida ham shunga yaqin natija qayd etilgan: 535,3 milliard so‘m daromad va 511,8 milliard so‘m xarajat, ya’ni farq qariyb 23,5 milliard so‘m.
Buxoro davlat universitetida jami daromad 476,5 milliard so‘m, xarajat 471,0 milliard so‘m, farq esa qariyb 5,5 milliard so‘m. Andijon davlat texnika institutida daromad 153,2 milliard so‘m, xarajat 119,4 milliard so‘m bo‘lib, farq 33,8 milliard so‘mga yaqin. Qarshi davlat texnika universitetida ham daromad (288,2 milliard so‘m) xarajatdan (230,4 milliard so‘m) yuqori bo‘lib, tafovut 57,8 milliard so‘m atrofida shakllangan. Navoiy davlat pedagogika institutida daromad 264,9 milliard so‘m, xarajat esa 358,7 milliard so‘m emas, balki bu yerda aksincha xarajat yuqori, shuning uchun bu OTM ijobiy emas, salbiy tafovutli guruhga kiradi.
Yana bir yirik ijobiy tafovut Termiz davlat universitetida ko‘rinadi: daromad 312,6 milliard so‘m, xarajat 348,7 milliard so‘m emas, bu yerda ham xarajat yuqori. Bunga qarama-qarshi ravishda Samarqand iqtisodiyot va servis institutida daromad 149,8 milliard so‘m, xarajat 127,8 milliard so‘m, ya’ni farq 22 milliard so‘mga yaqin. Shahrisabz davlat pedagogika institutida ham daromad (114,7 milliard so‘m) xarajatdan (108,4 milliard so‘m) yuqori.
Xarajat: 230,4
Xarajat: 119,4
Xarajat: 335,6
Xarajat: 511,8
Xarajat: 886,2
Xarajat: 127,8
Xarajat: 108,4
Xarajat: 471,0
Xarajati daromadidan oshib ketgan universitetlar
Yilni xarajati daromaddan yuqori ko‘rsatkich bilan yakunlagan yirik OTMlar ham ko‘p. Eng katta salbiy tafovut Urganch davlat universitetida kuzatiladi: 396,5 milliard so‘m daromadga qarshi 432,6 milliard so‘m xarajat. Farq qariyb 36,1 milliard so‘m.
Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston milliy universitetida daromad 649,9 milliard so‘m, xarajat 681,0 milliard so‘m bo‘lib, tafovut qariyb 31 milliard so‘mni tashkil etgan. Samarqand davlat universitetida 379,4 milliard so‘m daromadga nisbatan 406,9 milliard so‘m xarajat qayd etilgan. Farg‘ona davlat universitetida daromad 410,6 milliard so‘m, xarajat 431,2 milliard so‘m, farq esa 20,5 milliard so‘m atrofida.
Namangan davlat universitetida daromad 348,5 milliard so‘m, xarajat 413,2 milliard so‘m bo‘lib, bu yerda ham sezilarli salbiy tafovut bor. Qarshi davlat universitetida daromad 266,0 milliard so‘m, xarajat esa 326,6 milliard so‘mga yetgan. Navoiy davlat pedagogika institutida daromad 264,9 milliard so‘m, xarajat 358,7 milliard so‘m bo‘lgan. Termiz davlat universitetida 312,6 milliard so‘m daromadga qarshi 348,7 milliard so‘m xarajat qayd etilgan.
Yirik OTMlar ichida salbiy tafovut faqat bitta yoki ikkita universitet bilan cheklanmagan. Katta tushumga ega bo‘lgan bir necha universitetda ham xarajatlar daromaddan oshgan.
Xarajati daromaddan oshgan yirik OTMlar
Ayrim yirik universitetlarda yil yakunida xarajat daromaddan yuqori bo‘lgan.
Quyidagi misollarda OTMlar eng katta zarardan eng kam zarar tomon saralangan.
Tushum katta bo‘lsa ham, farq har doim katta emas
Ba’zi OTMlarda moliyaviy aylanma juda katta bo‘lsa-da, daromad va xarajat o‘rtasidagi farq unchalik katta emas. Masalan, Buxoro davlat universitetida yarim trillion so‘mga yaqin tushum bo‘lsa-da, xarajat ham shunga yaqin — farq qariyb 5,5 milliard so‘m.
Shunga o‘xshash holat Qo‘qon davlat universitetida ham kuzatiladi: daromad 193,4 milliard so‘m, xarajat 194,3 milliard so‘m. Bu yerda tushum va sarf deyarli teng. Guliston davlat universitetida daromad 228,5 milliard so‘m, xarajat 216,5 milliard so‘m, farq esa nisbatan kichik. Buxoro davlat pedagogika institutida ham daromad va xarajat bir-biriga yaqin: 211,1 milliard so‘mga nisbatan 213,1 milliard so‘m.
Ayrim filiallardagi raqamlar ham keskin farq qiladi
Filiallar orasida ham bir xil manzara yo‘q. Masalan, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Samarqand filialida daromad 47,1 milliard so‘m, xarajat 40,9 milliard so‘m bo‘lgan. O‘zbekiston milliy universitetining Jizzax filialida daromad 59,4 milliard so‘m, xarajat 54,9 milliard so‘m. Toshkent davlat texnika universiteti Olmaliq filialida daromad 68,7 milliard so‘m, xarajat 66,8 milliard so‘m.
Bunga qarama-qarshi ravishda ayrim filiallarda tushum nisbatan kamroq bo‘lsa-da, xarajatlar yuqoriroq. Toshkent kimyo-texnologiya instituti Shahrisabz filialida daromad 1,9 milliard so‘m, xarajat esa 8,4 milliard so‘m bo‘lgan. Astraxan davlat texnika universitetining Toshkent viloyatidagi filialida daromad 6,7 milliard so‘m, xarajat 15,3 milliard so‘mga yetgan.
47,1 mlrd so‘m
40,9 mlrd so‘m
59,4 mlrd so‘m
54,9 mlrd so‘m
68,7 mlrd so‘m
66,8 mlrd so‘m
1,9 mlrd so‘m
8,4 mlrd so‘m
6,7 mlrd so‘m
15,3 mlrd so‘m
Mablag‘ning asosiy qismi qayerdan shakllangan?
Ko‘plab universitetlarda eng katta ulush to‘lov-shartnoma mablag‘lari hissasiga to‘g‘ri keladi. Ayrim OTMlarda bu manba jami tushumning asosiy qismini tashkil etgan. Masalan, Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida to‘lov-shartnoma tushumi 715,5 milliard so‘m, O‘zbekiston milliy universitetida 367,7 milliard so‘m, O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida 314,7 milliard so‘m, Buxoro davlat universitetida 223,0 milliard so‘m bo‘lgan.
Byudjet mablag‘lari bo‘yicha ham yirik summalar mavjud. Masalan, Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida byudjet bo‘yicha reja 195,1 milliard so‘m, O‘zbekiston milliy universitetida 159,4 milliard so‘m, Chirchiq davlat pedagogika universitetida 220,6 milliard so‘m, Farg‘ona davlat universitetida 229,9 milliard so‘m, Urganch davlat universitetida 232,9 milliard so‘m bo‘lgan.
Rivojlantirish jamg‘armasi daromadlari ayrim OTMlarda ancha yuqori. Masalan, Buxoro davlat universitetida bu ko‘rsatkich 140,2 milliard so‘m, Samarqand davlat universitetida 36,0 milliard so‘m, Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida 54,0 milliard so‘m, I.M. Gubkin nomidagi filialda esa 13,8 milliard so‘mga yaqin.
Umumiy ko‘rsatkich qanday?
Barcha davlat OTMlari kesimida jami daromad 12 trillion 16,3 milliard so‘mni tashkil etgan. Jami xarajat esa 12 trillion 314,9 milliard so‘m bo‘lgan. Shuningdek, 2026-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra to‘lov-shartnoma mablag‘lari bo‘yicha qoldiq 3 trillion 517,8 milliard so‘m, rivojlantirish jamg‘armasi bo‘yicha qoldiq esa 196,2 milliard so‘m bo‘lgan.
