AQSH prezidenti Donald Tramp maʼmuriyati xorijlik talabalar, almashinuv dasturi ishtirokchilari va jurnalistlar uchun vizalar amal qilish muddatini cheklovchi yangi qoidalarni qabul qildi. Yangi tartibga koʻra, talaba va almashinuv vizalari koʻpi bilan 4-yilga, jurnalistlar vizalari esa 240 kungacha beriladi.
Tramp maʼmuriyati 16-iyul, payshanba kuni xorijlik talabalar, madaniy almashinuv dasturi ishtirokchilari va jurnalistlar uchun vizalar amal qilish muddatini qisqartirishga qaratilgan yangi qoidani eʼlon qildi. Bu haqda Reuters nashri xabar berdi.
AQSH Ichki xavfsizlik vazirligi (DHS) tomonidan qabul qilingan yakuniy qoidaga koʻra, xalqaro talabalar uchun F vizalari, madaniy almashinuv dasturlari ishtirokchilari uchun J vizalari hamda ommaviy axborot vositalari xodimlari uchun I vizalari endi belgilangan aniq muddat bilan beriladi. Hozirgi tartibda esa ushbu vizalar taʼlim dasturi yoki AQSHdagi ish faoliyati davom etayotgan vaqt mobaynida amal qiladi.
Yangi qoidalarga muvofiq, talaba va almashinuv dasturi vizalari koʻpi bilan toʻrt yil muddatga beriladi. Jurnalistlar uchun vizalar — ilgari bir necha yil amal qilishi mumkin boʻlgan boʻlsa — endilikda 240 kungacha, Xitoy fuqarolari uchun esa 90 kungacha beriladi.
Mazkur tartib Federal reyestrda eʼlon qilinganidan soʻng 60 kun oʻtib, Kongress koʻrib chiqish jarayoni yakunlangach kuchga kiradi.
Respublika prezidenti Donald Tramp 2025-yil yanvar oyida lavozimga kirgach, immigratsiyaga qarshi keng koʻlamli siyosatni boshlagan edi. Uning maʼmuriyati qonuniy immigratsiya ustidan nazoratni kuchaytirib, ayrim universitet talabalarining mafkuraviy qarashlari sababli ularning talabalik vizalari va doimiy yashash guvohnomalarini (green card) bekor qilgan, shuningdek yuz minglab muhojirlarning qonuniy maqomini bekor qilgan.
Soʻnggi qaror xalqaro talabalar, almashinuv dasturi ishtirokchilari va xorijiy jurnalistlar uchun qoʻshimcha toʻsiqlarni yuzaga keltiradi.
Shu bilan birga, viza egalari zarurat tugʻilganda muddatni uzaytirish uchun ariza topshirishlari mumkin.
Xitoy Tashqi ishlar vazirligi juma kuni AQSHning bu qarorini “kamsituvchi” deb baholab, Vashingtonni xitoylik jurnalistlarga nisbatan yangi viza siyosatini zudlik bilan bekor qilishga chaqirdi.
Vazirlik vakili Lin Szyan Pekindagi matbuot anjumanida bu qaror 2021-yilda AQSH va Xitoy oʻrtasida OAV masalalari boʻyicha erishilgan uch bandli kelishuvni jiddiy ravishda buzishini hamda AQSHdagi Xitoy ommaviy axborot vositalarining normal faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatishini taʼkidladi.
Uning aytishicha, Xitoy bunga javoban oʻzaro choralar koʻrish huquqini oʻzida saqlab qoladi.
Talabalar uchun yangi talablar
Yangi qoidalarga koʻra, magistratura va undan yuqori bosqichda tahsil olayotgan talabalar taʼlim maqsadini oʻzgartira olmaydi yoki ruxsatsiz boshqa oliy taʼlim muassasasiga oʻta olmaydi.
Bundan tashqari, talabalar oʻqishni yoki amaliyotni yakunlagach AQSHni tark etish uchun beriladigan muddat 60 kundan 30 kungacha qisqartiriladi.
AQSH Ichki xavfsizlik vazirligining sobiq amaldori Dug Rendning aytishicha, aksariyat amerikaliklar xalqaro talabalarni qabul qilish va ortiqcha byurokratik toʻsiqlarni kamaytirish tarafdori.
“Bu qoida esa buning mutlaqo teskarisini qiladi”, — deydi u.
Kato instituti immigratsiya tadqiqotlari direktori Devid J. Bir esa yangi qoidalardagi taʼlim yoʻnalishini oʻzgartirish va boshqa universitetga oʻtishni cheklash boʻyicha talablar uchun qonuniy asos mavjud emasligini bildirdi.
Uning soʻzlariga koʻra, AQSHda yillar davomida tahsil olgan xalqaro talabalar endilikda diplom olgach atigi 30 kun ichida ularga homiylik qiladigan ish beruvchi topishi kerak boʻladi, aks holda ular noqonuniy muhojir maqomiga tushib qolishi mumkin.
“Bu odamlar hayot qanday ishlashini umuman tushunmaydimi?” — deydi Devid J. Bir.
Ichki xavfsizlik vazirligi ushbu qarorni bunday vizalar sonining keskin oshgani bilan izohlagan.
Vazirlik maʼlumotlariga koʻra, 2024-yilda 1,8 milliondan ortiq talabalik vizasi rasmiylashtirilgan boʻlib, bu avvalgi yilga nisbatan 11 foizdan koʻproq oʻsishni anglatadi.
Shuningdek, 2024-moliya yilida AQSH 500 mingdan ortiq almashinuv dasturi ishtirokchisi va 37 300 nafar ommaviy axborot vositasi vakiliga viza bergan.
DHS taʼkidlashicha, bunday tashrif buyuruvchilar sonining sezilarli ortishi vazirlikning AQSH hududida ularni samarali nazorat qilishi va kuzatishini qiyinlashtirmoqda.
Vazirlik, shuningdek, ayrim talabalar va almashinuv dasturi ishtirokchilari oʻz vizalari asosida AQSHda oʻnlab yillar davomida qolib ketganiga oid koʻplab misollar mavjudligini qayd etgan.
Yangi qoidalarga koʻra, belgilangan muddat tugaganidan keyin AQSHda qolishni istagan viza egalari muddatni uzaytirish uchun DHSga murojaat qilishi yoki mamlakatdan chiqib, keyin qayta kirish orqali yangi ruxsat olishi kerak boʻladi.
