Moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelayotgan Britaniya universitetlari ish o‘rinlarini qisqartirmoqda, talaba qabul qilishni ko‘paytirmoqda. Bu vaziyat ta’limga zarar yetkazmoqda va o‘qituvchilar bilan talabalar orasidagi ishonchni kamaytirmoqda.
Bu o‘zgarishlarning oqibatlari haqida har yili o‘tkaziladigan talabalar akademik tajribasi tadqiqotining natijalari guvohlik beradi. Ushbu tadqiqotni notijorat tashkilot Advance HE va Oliy ta’lim siyosati instituti (The Higher Education Policy Institute, HEPI) amalga oshirgan.
Britaniya universitet ta’limi an’anaviy ravishda Oksbridge modeliga asoslangan bo‘lib, unda o‘quv jarayoni ko‘pincha kichik guruhlarda (elita universitetlarda 10 kishidan, oddiy universitetlarda 27 kishigacha) ishlash, shaxsiy maslahatlar va seminar-munozaralarga qaratilgan. Hozirda esa bu model qiyin ahvolda. Guruhlar kattalashib, ba’zi joylarda talabalar soni 300 ga yetmoqda, bu esa o‘qituvchilar va talabalar o‘rtasidagi aloqalarni sezilarli darajada zaiflashtirmoqda.
Ko‘plab o‘qituvchilar barcha talabalar ismlarini eslab qolishda qiynalmoqda. So‘ralgan talabalar o‘qituvchilarning nechta talabani ismlari bilan bilishi va ularning akademik yutuqlari haqida xabardor ekanligini so‘raganda, turli javoblar olingan: 7% talabalar hech kimni tanimaydi, 42% bir-uchta, 33% esa to‘rt-olti o‘qituvchini bilishini aytgan.
Guruhlarning kattalashishi ta’lim jarayonidagi barcha ishtirokchilarga zarar yetkazmoqda. O‘qituvchilar talabalar bilan yetarlicha shug‘ullana olmayapti, talabalar esa akademik jamiyatga tegishli ekanlik va o‘qituvchilarga ishonch hissini shakllantira olmayapti. Bu holat Britaniyaning ta’lim tizimiga norozi bo‘lishga sabab bo‘lmoqda, chunki bu tizim doim talabalarga alohida e’tibor berib kelgan.
Tadqiqotchilar moliyaviy va kadrlar qiyinchiliklariga qaramay, o‘qituvchilar va talabalar o‘rtasidagi insoniy munosabatlarni saqlab qolishning yo‘llarini topish mumkinligini ta’kidlamoqda. Jumladan, akademik hamjamiyatni rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash uchun turli onlayn vositalardan foydalanish mumkin deb hisoblashmoqda.
Agar yaqin kelajakda universitetlar o‘qituvchilar va talabalar o‘rtasidagi yaxshi muloqot qilish muammosini hal qilmasa, Buyuk Britaniya boshqa mamlakatlardagi kabi, kam sonli universitetlarda shaxsiy yordamga ko‘proq urg‘u beradigan ta’lim tizimiga o‘tishi mumkin.
