Консалтинг компанияси HR-тренд CEОси ва карьера бўйича маслаҳатчи Юлия Свитковская юқори лавозимга муваффақиятли суҳбатдан ўтиш учун қандай кўникмалар кераклиги ҳақида сўзлаб берди.
HР-тренд компанияси таҳлилчиларининг фикрига кўра, ҳозир юқори даромадли (3 900 АҚШ долларидан юқори) топ-вакансиялар учун рақобат юзлаб номзодларгача етмоқда. Масалан, маркетинг директори лавозими учун бир ҳафта ичида 150 та ариза келиб тушган.
Халқаро рекрутинг компанияси MRINetwork дунё бўйича 400 та офисда ўтказган тадқиқотида шуни аниқладики, якуний таклифни олишдан олдин номзодларнинг 51 фоизи учта, 22 фоизи тўртта, 17 фоизи иккита, 9 фоизи бешта ёки ундан кўп суҳбатдан ўтади. Фақатгина 1 фоиз номзод биринчи суҳбатдаёқ ишга қабул қилинади.
Муваффақиятли ва талабгир номзод — бу зўр резюме эмас, балки ўзини тутиши барқарор, руҳий жиҳатдан соғлом, турли одамлар билан алоқа ўрната оладиган, қизиқиши баланд ва ривожланишга интиладиган шахс. Ўз кучли томонларингизни аниқлаш, қобилиятларингизни тўғри баҳолаш ва ягона танланган номзод бўлиш имкониятини оширишга ёрдам берадиган бир нечта стратегиялар мавжуд.
Ўз қийматингизни аниқланг
1-босқич: Реал вазиятни текшириш
Меҳнат бозоридаги таклифларни ўрганинг, ўзингизни қизиқтирган бўш иш ўринларига бемалол ариза беринг ва қанчалик кўп якуний таклиф олаётганингизни кузатинг. Суҳбатларда мунтазам иштирок этиш сизни профессионаллик оҳангида ушлаб туради, замонавий кўникма ва билимларни йўқотиб қўймасликка ёрдам беради.
2-босқич: Тўлиқ аудит
Барча билим ва кўникмаларингизни ёзиб чиқинг, асосий ютуқларингизни белгиланг. Энг яхшиси — бу жараённи мутахассис билан бирга бажариш: у сизга тўғри фикр-мулоҳаза беради, тажрибангизни келажакда қаерда қўллашингиз мумкинлигини тушунтиради ва ҳозирги бозорда қайси кўникмаларингиз талаб юқори эканини аниқлашга ёрдам беради.
Мутахассис ёрдамисиз ўтказилган аудит эса кўп ҳолларда тажрибани нотўғри талқин қилишга олиб келади.
Ўзингизни «импостор синдроми» билан чалғитманг. Номзод тажрибасига эга эканини тан олса, ўз натижаларига қандай эришганини билса ва буни бемалол тушунтира олса, ўзини «сотиш» учун ортиқча ҳаракат қилиши шарт эмас. Аксинча, «бошқа таклифлар бўлмайди» деган қўрқув билан мос келмайдиган ишга рози бўлиш эса ўз-ўзини қадрлашга янада зарар етказади.
Америка NACE Job Outlook тадқиқотига кўра, иш берувчиларнинг 65 фоизи мос тажрибага эга номзодларни афзал кўради.
3-босқич: Ўз-ўзини таҳлил қилиш
Ўзини англашсиз олдинга ҳаракат қилиш қийин. Ўзингизни тўлиқ тушунган ҳолда сиз карьера йўналишингизни аниқлайсиз ва фақат ички мақсадларингизга мос келадиган таклифларга рози бўласиз, балки фойдали бўлса ҳам, сизга мос келмайдиган лойиҳалардан воз кечасиз.
Soft skills (мослашувчан кўникмалар)ни ривожлантиринг
HH.ru порталининг маълумотига кўра, ҳозир меҳнат бозорида номзодлар сони камаймоқда — яқин беш йил давомида бу тенденция давом этади. Шу сабабли ходим танлаш жараёнида софт скиллс биринчига чиқмоқда, масалан: ўрганишга мойиллик, янгиликларни тез ўзлаштириш.
Fortune 500 рўйхатидаги топ-менежерлар таҳлили (Стенфорд Тадқиқот Институти ва Карнеги Меллони фонди) шуни кўрсатдики, уларнинг муваффақиятининг 75 фоизи софт скиллс билан, 25 фоизи эса профессионал кўникмалар билан боғлиқ.
Суҳбатлар жараёнида қуйидаги кўникмалар баҳоланади:
- музокара олиб бориш,
- муносабатлар ўрнатиш,
- ўзгарувчан шароитларда ишлаш,
- ноаниқликда қарор қабул қилиш.
Иш берувчи учун «аввалги иш жойимизда шундай эди» деган қолип ёндашув эмас, балки гипотеза асосида фикрлаш муҳим. Тадқиқотчилик руҳи натижага олиб келади. Номзоднинг шахсий «сиғими», энергияси ва барқарорлиги — унинг иш суръати ва жамоани қанчалик жалб қила олишини белгилайди.
Ишбилармон алоқаларнинг мустаҳкам тармоғи ҳам катта устунлик беради.
LinkedIn 20 миллион вакансия таҳлилига асосланиб, 2020 йил учун энг долзарб кўникмаларни аниқлаган: креатив фикрлаш, ишонтира олиш, ҳамкорлик, эмоционал интеллект.
НИУ ВШЭ тадқиқоти эса софт скиллс рўйхати мамлакат ва минтақага қараб фарқ қилишини кўрсатди. Россияда энг кўп тилга олинадиган 10 та кўникма:
- фаол ўрганиш,
- координация,
- музокара кўникмалари,
- бошқаларни ўқитиш,
- ахборот саводхонлиги,
- мижозларга йўналтирилганлик,
- оғзаки мулоқот,
- мураккаб вазифаларни ҳал қилиш,
- операцион саводхонлик,
- вақтни бошқариш.
IТ соҳасида эса фикрни аниқ ифодалаш, тўғри қарор қабул қилиш, муаммони тўғри аниқлаш, тинглай олиш, келишиш, ҳамкорларнинг ғояларини ривожлантира олиш жуда қадрланади.
Кўпчилик иш берувчилар вазифалар рўйхати ва кутаётган натижаларни олдиндан белгилаб қўяди. Лавозимга кириш бошланишида тизимни ва жараёнларни ўрганиш учун минимал вақт берилади — айнан шу босқичда номзод ўзининг ҳақиқий маҳоратини кўрсатади.
«Менда жуда кўп таклифлар бор, мен танлайман» деган ёндашув энди ишламайди. Иш берувчилар конструктив мулоқотни, жиддий ёндашувни, иш шароитлари билан бирга «агар натижа чиқмаса, нима қиламиз?» каби саволларни муҳокама қила оладиган номзодни қадрлашади.
Ўз-ўзини баҳолаш устида ишланг
Бошқа номзодлардан ажралиб туриш учун ўзига ишонч зарур — у ҳар бир мулоқот босқичида сезилади. Муваффақиятга олиб борувчи омиллар ташқи сабаблар эмас, балки ички сифатлар: ўзига баҳо бериш, қатъият, энергиялиликдир.
Ўзига ишончнинг муҳим таянчи — эркин фикрлаш. Бундай одамлар янги ғоялар яратишга қўрқмайди, танқид ва баҳсдан чўчимайди. Уларни ғоя йўлидан амалиётгача бориш истаги илҳомлантиради. Улар мавжуд ҳолат билан кифояланмай, доим ўсиш ҳудудини яратади ва ўзини долзарб тутишга ҳаракат қилади.
Лойиҳалар ва иш жараёнида ўз қадриятларингизга мос келадиган одамларга яқин бўлинг — улар сизни ўзингизнинг энг яхши версиянгиз бўлишга ундайди. Бу рақобат эмас, балки ўзингизни янада чуқурроқ англаш жараёнидир. Биз буни янги чақириқлар, фикрлаш ва кўникмаларни трансформация қилиш орқали амалга оширамиз.
