Samsung компаниясининг «Solve For Tomorrow» танловида АҚШдаги мактаб ўқувчилари турли технологик муаммоларни ижодкорлик билан ҳал қилишмоқда.
Унда аутизмга чалинган болалардаги ваҳима хуружларини олдиндан аниқловчи СИ воситалари ёки ёнғинларни ўчиришда дронлардан фойдаланиш каби ғоялар илгари сурилган.
2025 йилдаги танловда иштирок этган жамоаларнинг 42 фоизи сунъий интеллект (СИ) технологияларидан фойдаланган — бу 2024 йилдаги 6 фоиз кўрсаткичдан анча юқори. Samsung вакили Ангиэ Адамс бу ҳолатни ижобий деб баҳолайди ва келажакда барча ўқувчилар иш жойларида СИ воситаларидан фойдаланишларига ишонч билдиради. Шунинг учун бу технологияни мактабда ўргатишни зарур деб билади.
«Мен ҳеч қачон 100 фоиз деб айтмайман, лекин бу борада шубҳасиз айтаман: ҳа, 100 фоиз. Бизнингча, бу жараён айнан синфдан бошланиши керак. Шунинг учун биз ўқувчиларга сунъий интеллектни тушуниш, ундан фойдаланиш ва уни яратиш кўникмаларини ўргатишга ҳаракат қиляпмиз,» — дейди Адамс, Samsung компаниясининг Корпоратив фуқаролик бўйича катта менежери.
Шу жумладан, ўқитувчилар ҳам бу фикрга қўшилмоқда.
Samsung ҳамкорлик қилган DonorsChoose орқали ўтказилган сўровномада 1000 нафардан ортиқ давлат мактаби ўқитувчиларининг 96 фоизи сунъий интеллект «кейинги ўн йилликда таълимнинг ажралмас қисмига айланади» деган фикрни билдирган. Шу билан бирга, улар бу технологияни ўз дарсликларига киритишга зарур ресурслари йўқлигини ҳам тан олган.
Samsung ва DonorsChoose ташкилоти томонидан ўтказилган сўровга кўра:
– ўқитувчиларнинг 96 фоизи СИ кейинги 10 йилда таълимнинг ажралмас қисмига айланади, деб ҳисоблайди.
– бироқ, кўпчилик ҳозирда бу технологияни дарсларга қўшиш учун ресурсларга эга эмас.
Ўқитувчиларнинг фикрича, СИ ўқувчиларни индивидуал ёндашув асосида ўқитиш, интерактив таълим воситалари яратиш, ўқувчилар ютуқларини таҳлил қилиш каби соҳаларда фойдалидир.
Аммо улар қуйидаги хавотирларни ҳам билдирган:
– плагиат (кўчириш);
– ўқитувчилар учун махсус тренинглар етишмаслиги;
– нотўғри маълумотлар тарқалиши;
– дарсдаги ўзаро мулоқот камайиши.
Қизиғи шундаки, атиги 5% ўқитувчи ишидан айрилишидан қўрқади.
Сунъий интеллектни қандай ўргатиш керак?
«Data Science for Everyone» нодавлат ташкилоти директори Зарек Дрозда фикрича, сунъий интеллектни ўргатиш учун аввал ўқувчиларга маълумотлар билан ишлаш (data science) асосларини тушунтириш керак. Кўплаб штатлар СИ ва дата сcиэнcэ бўйича махсус курслар яратишга қизиқиш билдирмоқда.
Дрозда айтишича, мактаблар СИга бағишланган тўлиқ курсларни дарҳол яратиш шарт эмас. Қуйидагилар билан бошлаш мумкин:
– Excel ёки Google Sheets да ишлаш;
– Python дастурлаш тилини ўрганиш;
– ChatGPT каби воситаларни эҳтиёткорлик билан ишлатишни ўргатиш.
Шунингдек, у мактабларга кичик модуль услубида ишлашни тавсия қилади, масалан: биология дарсида маълумотлар тўплами орқали экотизимларни ўрганиш ҳамда математика дарсида икки ҳафталик СИ модули киритишдан иборат.
СИ дарс сифатида эмас, балки ҳар бир фан ичида бўлиши керак
Pete Just — АҚШдаги мактаб технологиялари раҳбарлари уюшмаси вакили. У СИ дастлаб ўқитувчиларда тушунмовчилик ва қўрқув уйғотганини, кейинчалик эса кўпчилик уни дарс тайёрлаш ва бошқарув ишларида фойдали деб топганини айтади.
У сунъий интеллектни алоҳида фан эмас, балки барча фанларга интеграция қилиш тарафдори:
«Янги фан яратиш осон, аммо ҳақиқий натижага эришиш учун дарс ўтиш услубини бутунлай ўзгартириш керак. Бу эса кўп йиллик тайёргарликни талаб қилади.»
Шунингдек, у сунъий интеллект таълимининг асоси танқидий фикрлаш бўлиши кераклигини таъкидлайди — яъни ўқувчилар натижани баҳолай олишлари, савол беришлари ва нотўғри жавобни таниб олишлари лозим.
Унинг фикрича, мактаблар сунъий интеллектга эътибор қаратмаса, яқин 3-5 йилда замон талаблари ортида қолиб кетади, чунки ҳозирдаёқ кўплаб иш берувчилар мактаб битирувчиларидан СИ воситаларидан фойдаланишни кутишмоқда.
