Ахборот комиссарияти (ICО) ўқувчилар мактаб ва коллежларнинг IТ тизимларини ўйин ва дўстлар билан мусобақа сифатида бузиш ҳолатлари юзасидан «хавотирли тенденция» деб атаган ҳолат бўйича огоҳлантириш берди. Бу ҳақда BBC хабар берди.
Маълумотларга кўра, таълим муассасаларидаги аксарият шундай «ички» киберҳужумлар ва маълумотлар бузилиши — яъни ички тизимларга кириш ҳуқуқига эга шахслар томонидан амалга оширилган ҳолатлар — ўқувчилар билан боғлиқ.
ICОнинг Киберхавфсизлик бўйича асосий мутахассиси Хизтер Туми шундай деди:
«Мактаб шароитида бошланадиган дўстона мусобақа, чақириқ ёки ўйин охир-оқибат болаларни ташкилотлар ёки муҳим инфратузилмага зарар етказадиган ҳужумларда иштирок этишига олиб келиши мумкин.»
Бу огоҳлантириш М&S ва Jaguar Land Rover каби компанияларни қамраб олган юқори профилли киберҳужумлар ортидан эълон қилинди, уларнинг баъзиларида ўсмирлар гумон қилинмоқда.
2022 йилдан буён ICО таълим муассасалари ичидан келиб чиққан 215 та ҳужум ва маълумотлар бузилишини ўрганиб чиққан ва уларнинг 57% болалар томонидан амалга оширилганини аниқлаган.
Статистика ва мисоллар:
2022 йилдан буён ИCО 215 та ички киберҳужум ва маълумотлар бузилишини ўрганиб чиққан, уларнинг 57% болалар томонидан амалга оширилган. Бузилишларнинг учдан бир қисми ўқувчиларнинг ўқитувчилар паролларини топиш ёки маълумотларини ўғирлаш билан боғлиқ.
Мисол: 15–16 ёшдаги уч ўқувчи 1 400 дан ортиқ ўқувчиларнинг маълумотларига ноқонуний кирган.
Яна бир воқеа: ўқувчи 9 000 дан ортиқ ходим ва талабалар маълумотларига ноқонуний кирган.
Таълим муассасаларидаги ҳолат:
Сўнгги йил ичида 44% мактаблар киберҳужум ёки маълумотлар бузилишига дуч келган. Ёшлар орасида кибержиноятчилик маданияти кучаймоқда, айниқса инглиз тилида сўзлашувчи гуруҳларда.
Қолган бузилишлар ходимлар, учинчи томон IТ чилар ёки тизимга кириш ҳуқуқи бўлган бошқа ташкилотлар томонидан содир бўлган деб ҳисобланади.
Янги маълумотларга кўра, бузилишларнинг деярли учдан бир қисми ўқувчиларнинг ўқитувчилар паролларини топиш ёки уларнинг маълумотларини ўғирлаш орқали ходимлар компьютер тизимларига ноқонуний кириши билан боғлиқ бўлган.
Мисол сифатида бир воқеа келтирилган: етти ёшли бола маълумотлар бузилишида иштирок этган ва кейинчалик у National Crime Agency нинг Cyber Choices дастурига йўналтирилган, шунда у қилган ҳаракатларининг жиддийлигини тушуниши мумкин бўлади. ИCО бузилишнинг табиатини батафсил эълон қилмаган.
Ўқувчилар интернетдан юклаб олинган ҳаcкинг воситалари ёрдамида паролларни бузган ва хавфсизлик протоколларини айланиб ўтган. Савол берилганда, улар киберхавфсизлик билан қизиқишини ва билимларини синаб кўрмоқчи эканликларини айтган.
ICО келтирган яна бир мисолда, ўқувчи коллеж базасига ўқитувчининг маълумотларини ишлатиб кириб, 9 000 дан ортиқ ходим, ўқувчи ва аризачиларнинг шахсий маълумотларини ўзгартириш ёки ўчиришга уринган.
Тизим шахсий маълумотларни сақлаган: исм, манзил, мактаб ёзувлари, соғлиқ маълумотлари, ҳимоя ва психологик қайдлар, фавқулодда алоқа маълумотлари.
Ҳукуматнинг сўнгги Cyber Security Breaches Survey сўровига кўра, мактаблар 44%и сўнгги йил ичида киберҳужум ёки маълумотлар бузилишига дуч келган.
Сўнгги йил давомида Буюк Британия ва АҚШда ўспиринлар MGM Grand Casinos, TfL, Marks and Spencer ва Cо-оp компанияларига қарши киберҳужум олиб борганликлари учун ҳибсга олинган.
