Жанубий Кореядаги ҳар 9 нафар халқаро талабадан бири виза муддатини ўтказиб юбориш ёки рухсат этилмаган жойларда ишлаш туфайли ноқонуний мигрантга айланган.
Gangneung-Wonju Миллий университети доценти Ким Гю-чан ҳисоботига кўра, 2024 йилда университет ёки тил курсларида ўқиш учун Кореяга келган 34 267 киши виза муддатини ўтказиб юборган ёки рухсат этилмаган даражада ишлаган. Бу кўрсаткич 2014 йилдаги рақамдан (6 782 киши) беш баравар кўпдир.
Виза турлари бўйича статистика
Адлия вазирлиги маълумотларига таяниб, университет доценти Ким Гю-чан қуйидаги рақамларни келтирди:
- 9 580 нафар талаба D-2 (академик таълим) визасига эга бўлган;
- 24 687 нафар талаба D-4 (тил ўрганувчи) визасига эга бўлган.
Ноқонуний мақомдаги талабалар улуши 2014 йилдаги 7,8 фоиздан 2022 йилда 15,7 фоизга кўтарилган, сўнгра 2023 ва 2024 йилларда бироз пасайиб, 11,6 фоизни ташкил этган.
Тадқиқот халқаро талабаларга нисбатан ёндашувдаги асосий камчиликни — таълим, бандлик ва узоқ муддатли яшаш ўртасидаги узилишни очиб берган.
«Амалдаги тизим хорижий талабаларни узоқ муддатли резидентлар сифатида эмас, балки меҳнат бозоридаги вақтинчалик бўшлиқларни тўлдирувчи куч сифатида кўради. Бу тафовут муқаррар равишда ҳужжатсиз ҳолатлар сонининг ошишига олиб келишини қўшимча қилади», — дейди университет доценти.
Миллатлар бўйича кўрсаткичлар
Виза қоидаларини бузганлар орасида Вьетнамлик талабалар энг катта улушга эга:
- D-2 визаси бўйича: Вьетнам (69,7%), Ўзбекистон (13%), Мўғулистон (6,9%) ва Хитой (3,4%).
- D-4 визаси бўйича: Вьетнамликлар улуши янада юқори — 88,9%.
Шунингдек, ўзбекистонлик талабаларнинг Д-2 визаси бўйича ноқонуний ҳолатларда иккинчи ўринда туриши аниқланган.
Собиқ D-2 визаси эгалари орасида рухсатсиз ҳолатга тушиб қолган Вьетнамлик талабалар улуши 2014 йилдаги 1,51 фоиздан 2024 йилда 69,7 фоизгача кескин ошган. Худди шу даврда собиқ D-4 визаси эгалари орасида бу кўрсаткич 13,4 фоиздан 88,9 фоизгача кўтарилган.
Таъкидланишича, E-7 визаси учун талаб қилинадиган минимал иш ҳақи чегараси кўпинча кичик ва ўрта корхоналардаги ўртача маошдан юқори. Бу, айниқса, гуманитар фанлар битирувчилари учун катта тўсиқ бўлиб, уларни тирикчилик қилиш учун ноқонуний ишлашга мажбур қилади.
Таклиф этилаётган ечимлар
Доцент Ким ҳукуматни Германия ва Япония каби давлатлар тажрибасидан фойдаланишга чақирди. У қуйидаги чора-тадбирларни таклиф қилди:
- Адлия ва Таълим вазирликлари ҳамда университетлар маълумотларини боғловчи ягона рақамли платформа яратиш.
- Халқаро талабалар учун махсус карьерани қўллаб-қувватлаш марказларини ташкил этиш.
- Маҳаллий корхоналар билан муваффақиятли ҳамкорлик қилган университетларга имтиёзлар бериш.
Аввалроқ, Ta’limxabarlari.uz сайти мухбири Жанубий Кореяда таҳсил олаётган ўзбекистонлик талаба билан суҳбатини чиқарилган эди.
