Меҳнат қонунчилигига мувофиқ, ўқитувчининг ойлик иш ҳақи ва устама тўловларини қайси ҳолатларда қайта ҳисоблаб, унинг ўзидан ундириб олиш мумкинлиги аниқ белгиланган.
Дарс соатларининг энг юқори чегараси
«Умумтаълим муассасаларида синфларни комплектлаш ҳамда тарификация рўйхатларини шакллантириш тартиби тўғрисида»ги низом (рўйхат рақами 3271) 17-бандига кўра, ўқитувчи бир йилда 1,5 ставкадан, яъни 2 322 соатдан ортиқ дарс ўтолмайди. Бундай меъёр ҳафтасига тахминан 30 соатга тенг.
Синф раҳбарлиги ҳақи қандай тўланади?
Вазирлар Маҳкамасининг 275-сон қарори билан тасдиқланган «Халқ таълими ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш тўғрисида»ги низом 20-бандига биноан, 1,5 ставкадан ортиқ бўлган дарс соатлари бўш иш ўрни сифатида кўрсатилмайди.
Бироқ синф раҳбарлик лавозими алоҳида ҳисобланади. 2023 йил 27 июндаги 190-сон буйруқ билан тасдиқланган йўриқнома синф раҳбарга ҳар ойда ўқувчилар сонига қараб қўшимча ҳақ тўлаш тартибини белгилайди:
15 нафаргача ўқувчи – 26,4 %
16–20 нафар ўқувчи – 31,6 %
21–25 нафар ўқувчи – 36,9 %
26–30 нафар ўқувчи – 42,1 %
31 нафар ва ундан кўп – 52,8 %
Агар ўқувчилар сони нотўғри қайд этилган бўлиб, устама юқорироқ ҳисобланса ҳам, бу маблағ кейин ўқитувчидан ундирилмайди.
Иш ҳақини қайтариб олишга доир чекловлар бор. Меҳнат кодексининг 269-моддаси ортиқча тўланган иш ҳақини ходимдан қайтариб олиш ҳолатларини чеклаб қўяди. Қонун ёки идоравий ҳужжат нотўғри қўлланган бўлса, корхона ўқитувчидан устама пулини ундириши мумкин эмас.
Масалан, «Навбаҳор» мактабидаги математика ўқитувчиси бир йил давомида 30 соат дарс ўтди ва 28 нафар ўқувчи бор синфга раҳбарлик қилди. Тарификацияга кўра, 42,1 фоиз устама тўланди. Кейин бош бухгалтер устамани пасайтириш ва олдин берилган пулини қайтаришни талаб қилди. Аммо ўқитувчи дарс чегараси бузмаган, синф раҳбарлик ҳаққи амалдаги қарорлар бўйича тўланган. Шу боис талаб асоссиз бўлиб, ортиқча маблағ меҳнат кодекси 269-моддасига кўра ундирилиши мумкин эмас.
